Bilecik’te Ulaşım İhalesi İptal Edildi! Peki Şimdi Ne Olacak? Kartlardaki Paralar Yanacak mı?

Eskişehir İdare Mahkemesi’nin Bilecik Belediyesi’nin toplu taşıma ihalesi için verdiği “iptal” kararı gündeme bomba gibi düştü. Diğer mecraların “ihale usulsüz çıktı” diye geçtiği kararın perde arkasını ve en çok merak edilen “Vatandaşın cebindeki kartlar ve paralar ne olacak?” sorusunun yanıtını Belekoma Haber araştırdı.

Bilecik Belediyesi’nin şehir içi toplu taşımada hayata geçirdiği Elektronik Ücret Toplama Sistemi (EÜTS) ihalesi, Eskişehir 2. İdare Mahkemesi tarafından iptal edildi. Kararın ardından Bilecik halkı büyük bir bilgi kirliliğiyle baş başa kaldı. Herkesin aklında aynı soru var: “Otobüs kartlarındaki paralarımız çöp mü oldu, sistem duracak mı?” İşte mahkeme kararının hukuki perde arkası ve vatandaşı doğrudan ilgilendiren tüm detaylar…

Vatandaşın Kartındaki Paralar Yanacak mı?

Kelimelerle net olarak söyleyelim: Hayır, kesinlikle yanmayacak. Mahkemenin verdiği iptal kararı, belediye ile sistemi işleten şirket arasındaki hukuki yöntem hatasından kaynaklanıyor. Vatandaşın akıllı kartlara yüklediği paralar, tamamen belediyenin kontrolündeki resmi ortak havuz hesabında durmaktadır.

Hukuktaki “kamu hizmetinin sürekliliği” ve “kazanılmış hak” ilkeleri gereği, idari süreçler ne olursa olsun halkın parası güvence altındadır. Belediye yeni bir düzenleme yapana kadar bu paralar toplu taşımada geçerliliğini koruyacak.

Otobüslerdeki Kart Basma Cihazları Bugünden Yarına Sökülecek mi?

Hayır, sökülmeyecek. Toplu taşıma aksatılamaz bir kamu hizmetidir. Mahkeme ihaleyi iptal etti diye bugünden yarına otobüslerdeki cihazların sökülmesi veya kartların anında tamamen kapatılması söz konusu olamaz. Bilecik Belediyesi, mahkeme kararını uygulamak ve hukuka uygun yeni bir ihale süreci hazırlamak için bir geçiş dönemi yürütecektir. Bu süreçte mevcut sistem fiilen çalışmaya devam eder.

Mahkeme Bu İhaleyi Aslında Neden İptal Etti?

Olay tamamen belediyenin ihaleyi yaparken “yanlış kanun maddesi ve yanlış yöntem” seçmesinden kaynaklanıyor.

• Belediyenin tezi şuydu: “Benim bütçemden para çıkmıyor, şirket sistemi kuruyor ve vatandaştan toplanan paradan pay alıyor. Bu bir gelir ihalesidir (2886 sayılı kanun).”
• Mahkemenin cevabı ise şu oldu: “Dur bakalım. Vatandaşın kart yükleme paraları senin resmi havuzunda toplanıyor. Yani o para kamu kaynağıdır. Sen o havuzdan her ay şirkete (BİLTUR) %4,9 pay ödüyorsun. Üstelik bu şirket sadece kart satmıyor; otobüslere cihaz takıyor, yazılım yapıyor, araç takip sistemi kuruyor. Yani sen aslında kamu parasıyla dışarıdan teknik bir hizmet satın alıyorsun (harcama yapıyorsun).”

Mahkeme özetle belediyeye; “Kamu parası harcanarak yapılan bu tarz teknik hizmet alımları, kapalı kapılar ardında veya dar kapsamlı kanunlarla yapılamaz. Mutlaka 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre; yani Türkiye’deki tüm teknoloji firmalarına açık, şeffaf ve tam rekabetçi bir hizmet alım ihalesiyle yapılmalıdır” dedi ve ihaleyi usulden iptal etti.

Belediye Şirketine (BİLTUR) Doğrudan İş Paslama Dönemi Bitti mi?

Belediyelerin kendi şirketlerine ihalesiz veya kolay yoldan iş devretmek için kullandığı bazı istisna maddeleri vardır. Ancak mahkemenin bu kararı, söz konusu yöntemin bu iş için artık kullanılamayacağını netleştirdi.

Çünkü bu sistem 10 yıllık devasa bir süreyi kapsıyor ve havuzda dönen bütçe çok büyük. Bu çaptaki ve teknik uzmanlık gerektiren (yazılım, donanım, GPS takip) bir işi, belediye kendi şirketine doğrudan devredemez. Açılacak yeni ihale tamamen şeffaf ve piyasaya açık olmak zorunda.

Yeni İhale Yapılırsa Mevcut Cihazlar ve Kartlar Ne Olacak?

Belediye önümüzdeki süreçte mahkeme kararına uyarak Kamu İhale Kanunu’na göre açık bir “Hizmet Alımı İhalesi” düzenlemek zorunda kalacak. Bu durumda iki ihtimal öne çıkıyor:

1. Yeni Bir Firmanın Kazanması: Eğer ihaleyi Türkiye genelinde bu işi profesyonel olarak yapan başka bir kartlı sistem firması kazanırsa; BİLTUR otobüslerdeki kendi mülkü olan mevcut cihazları sökmek zorunda kalacak. Yeni firma gelip kendi sıfır cihazlarını takacak.
2. Kartların Aktarılması: İhaleyi kim kazanırsa kazansın, belediye şartnameye “Vatandaşların elindeki mevcut kartlar ve içindeki bakiyeler yeni sisteme eksiksiz ve ücretsiz olarak aktarılacaktır” maddesini koymak zorundadır. Dolayısıyla en kötü senaryoda bile vatandaşın yapacağı tek şey, gerekirse kartını ücret ödemeden yenisiyle değiştirmek olacaktır.

Belekoma Haber olarak sürecin ve halkımızın haklarının takipçisi olmaya devam edeceğiz.